Όλα όσα πρέπει να ξέρεις για τις συνήθειες.

Είμαστε αυτό που κάνουμε επανειλημμένα. Ως εκ τούτου, η αριστεία δεν είναι πράξη, αλλά συνήθεια.

Αριστοτέλης

Αυτό που είναι πιο σημαντικό από τους στόχους μας, είναι οι συνήθειες μας. Όμως, τι είναι οι συνήθειες; Οι συνήθειες είναι οι μικρές αποφάσεις που παίρνουμε και οι πράξεις που κάνουμε κάθε μέρα. Σύμφωνα με τους ερευνητές του πανεπιστημίου Duke, οι συνήθειες μας είναι υπεύθυνες για περίπου το 40% της συμπεριφοράς μας μέσα στην ημέρα.

Η ζωή μας σήμερα είναι στην ουσία το αποτέλεσμα των συνηθειών μας. Αυτό που κάνουμε επανειλημμένα, σχηματίζει την προσωπικότητα μας, τις πεποιθήσεις μας και την ταυτότητα μας. Οι συνήθειες μας είναι αυτές που καθορίζουν το αν θα είμαστε υγιείς ή όχι, αν θα είμαστε ευτυχισμένοι ή όχι και αν θα πετύχουμε σε αυτό που κάνουμε ή όχι.

Σκεφτείτε τους καλύτερους αθλητές του κόσμου. Πολλοί λένε πως έφτασαν εκεί που έφτασαν επειδή είχαν ταλέντο, όμως οι ίδιοι δείχνουν να διαφωνούν με αυτό. Είναι οι καθημερινές τους συνήθειες που τους βοήθησαν να φτάσουν εκεί. Όσο ταλέντο και αν είχαν, αν δεν έκαναν την απαραίτητη προπόνηση και δεν πρόσεχαν τον τρόπο ζωής τους δεν θα έφταναν εκεί.

Οι μεγάλες αποφάσεις που παίρνουμε με την αρχή κάθε έτους, το new years resolution δηλαδή, έχει να κάνει ή με έναν μεγάλο στόχο ή με το να ξεκινήσουμε μια νέα συνήθεια ή να κόψουμε μια άλλη. Αυτές δεν είναι συνήθως οι μεγάλες μας αποφάσεις με την αρχή του χρόνου; Και για να πετύχουμε τους στόχους μας πρέπει να υιοθετήσουμε τις ανάλογες συνήθειες. Δεν μπορούμε για παράδειγμα να έχουμε την συνήθεια να τρώμε σοκολάτες, και να πετύχουμε τον στόχο μας να χάσουμε 10 κιλά. Πρέπει να υιοθετήσουμε την συνήθεια της καλής διατροφής.

Αυτό λοιπόν θα κάνουμε. Θα αλλάξουμε τις κακές συνήθειες και θα υιοθετήσουμε νέες καλές και ενδυναμωτικες συνήθειες, ώστε να πετύχουμε τους στόχους μας και να αλλάξουμε τη ζωή μας.

Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Τότε άλλαξε τις συνήθειες σου.

James Clear

Φυσικά, δεν είναι τόσο απλό το να αλλάξουμε συνήθειες, γιατί οι παλιές μας συνήθειες έχουν ριζωθεί πολύ βαθιά στον εγκέφαλο μας. Χρειάζεται πολύ δουλειά και υπομονή ώστε να αλλάξουμε μια συνήθεια ή να υιοθετήσουμε μια καινούρια. Υπάρχουν άνθρωποι που αλλάζουν την παλιά συνήθεια μέσα σε μια μέρα όσο δυνατή και αν είναι αυτή; Ναι υπάρχουν. Αν συσχετίζουν την παλιά συνήθεια με απίστευτο πόνο. Είδα τον πατέρα μου να κόβει το τσιγάρο μέσα σε μια μέρα. Κάπνιζε 40 χρόνια περίπου 4 πακέτα την ημέρα. Πώς το κατάφερε; Πήρε την απόφαση να το κόψει όταν είδε την αδερφή του να πεθαίνει από καρκίνο στο συκώτι. Συσχέτισε το τσιγάρο με τον καρκίνο και το έκοψε αμέσως. Μαχαίρι.

Ένας από τους καλύτερους μου φίλους έκοψε επίσης το τσιγάρο μέσα σε μια μέρα. Κάπνιζε για 15 χρόνια και δεν είχε σκοπό να το κόψει. Πήγε όμως στον γιατρό για εξετάσεις και εκείνος του βρήκε οζίδια στον πνεύμονα. Του είπε πως αν δεν κόψει αμέσως το τσιγάρο απειλείται η υγεία του και ως αποτέλεσμα εκείνος το έκοψε αμέσως. Έχει να καπνίσει 7 μήνες τώρα. Συσχέτισε το κάπνισμα με τον θάνατο.

Και στα δύο παραδείγματα, βλέπουμε πως είναι εφικτό να αλλάξουμε τις κακές χρόνιες συνήθειες μέσα σε μια στιγμή αν το θέλουμε. Όμως εγώ προσωπικά δεν το έχω καταφέρει αυτό, γιατί δεν έχω καταφέρει ποτέ να συσχετίσω μια κακή συνήθεια μου με τόσο μεγάλο πόνο και πιστεύω πως το ίδιο ισχύει και με τους περισσότερους από εσάς. Πώς λοιπόν το κάνω εγώ; Πώς το έκανα στο παρελθόν;

Τα τελευταία χρόνια έχω διαβάσει πάνω από 20 βιβλία σχετικά με την ψυχολογία μας γύρω από τις συνήθειες και έχω δοκιμάσει πολλούς διαφορετικούς τρόπους για να τα καταφέρω. Πιστεύω πως ένα από τα καλύτερα βιβλία, είναι το Atomic Habits του James Clear και ο τρόπος που μοιράζεται σε αυτό το βιβλίο ο πιο αποτελεσματικός.

Σε αυτό το βιβλίο, ο James Clear μας εξηγεί την σημαντικότητα του να γινόμαστε 1% καλύτεροι κάθε μέρα. Αν γινόμαστε 1% καλύτεροι κάθε μέρα, θα έχουμε γίνει 37 φορές καλύτεροι στο τέλος του χρόνου. Καθόλου άσχημα έτσι; Δεν χρειάζεται να ξεκινήσουμε από κάτι πάρα πολύ μεγάλο, αρκεί να ξεκινήσουμε.

Όταν ξεκίνησα να διαβάζω βιβλία, που μέχρι σήμερα είναι μια από τις καλύτερες συνήθειες που είχα ποτέ, δεν ξεκίνησα διαβάζοντας ένα την εβδομάδα. Ξεκίνησα σιγά σιγά. 1 σελίδα την ημέρα και σιγά σιγά έχτιζα πάνω σε αυτό. Μέσα σε 9 μήνες, είχα διαβάσει 36 βιβλία. Ξεκίνησα όμως σιγά σιγά. Από μια σελίδα την ημέρα. Μέχρι να μου γίνει συνήθεια.

Οι μικρές σταδιακές αλλαγές, αποφέρουν τεράστια αποτελέσματα.

James Clear

Το κακό με την σήμερον εποχή είναι πως τα θέλουμε όλα τώρα. Άμεσα. Αυτό είναι το αποτέλεσμα των αμέτρητων επιλογών που εχουμε κάθε μέρα. Έχουμε μάθει στην άμεση ικανοποίηση και αυτό δεν μας βοηθάει καθόλου. Το καλο πράγμα όμως, αργεί να γίνει που λέει και ο λαός.

Βέβαια, εγώ καλά τα λέω όλα αυτά τώρα, όμως δεν είναι λίγες οι φορές που έχω πέσει στην ίδια παγίδα. Στην παγίδα του να βάζω έναν στόχο και να τον θέλω άμεσα. Αν ακολουθούσα πάντα αυτό το σύστημα, τώρα θα ήμουν σε πολύ καλύτερο σημείο από αυτό που είμαι. Έχω βιαστεί πολλές φορές και την έχω πατήσει. Με το πιο πρόσφατο παράδειγμα να είναι το παρακάτω.

Τον Οκτώβριο του 2018, βρισκόμασταν στο ville France στη νοτια Γαλλία με το σκάφος σε άγκυρα. Ήταν σαν να κάναμε διακοπές. Κάθε μέρα και κάτι διαφορετικό. Καταδύσεις, wakeboarding, flyboarding, εκδρομές, εξόδους και ούτω καθεξής. Περνούσαμε ζωή και κότα και είχα αφήσει το διάβασμα για λίγο στην άκρη. Ένα βράδυ που είχαμε βγει έξω για μπύρα, με ρώτησε κάτι ο ηλεκτρολόγος του σκάφους, που ήταν ένα είδος αφύπνισης για εμένα.

Με ρώτησε: “περνάμε καλά εδώ, αλλά μέχρι ποτέ; Τι σκοπεύεις να κάνεις εσύ με τη ζωή σου; Είσαι πολύ μικρός ακόμα για να φας τα χρόνια σου στα σκάφη.”

Εκείνο το βράδυ δεν κοιμήθηκα και πολύ. Σκεφτόμουν σαν τρελός, τι θέλω να κάνω στη ζωή μου. Το μόνο σίγουρο ήταν πως δεν ήθελα να δουλεύω μια ζωή στα σκάφη. Το σκεφτόμουν για πολύ καιρό ώσπου μια μέρα άκουσα σε ένα μαγνητοφωνημένο σεμινάριο το εξής: “θυμήσου την πιο δύσκολη περίοδο της ζωής. Πώς την ξεπέρασες; Αυτός είναι ο σκοπός σου. Να βοηθήσεις ανθρώπους που αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα ώστε να το ξεπεράσουν.”

Έτσι πήρα την απόφαση να κάνω επάγγελμα αυτό ακριβώς. Να βοηθώ τους ανθρώπους που έρχονται σε αδιέξοδο στη ζωή τους. Να τους βοηθώ να βελτιώνουν τη ζωή τους και να είναι ευτυχισμένοι. Τέλεια. Ναι. Πάμε.

Από που ξεκινάμε; Πάλι στο μηδέν.

Το φόρτο εργασίας στο σκάφος ήταν πάρα πολύ, οπότε αποφάσισα να πάρω ένα μήνα άδεια για να κάτσω να σκεφτώ πως θα το κάνω. Δεν γινόταν αλλιώς. Μέσα σε αυτόν το μήνα έπρεπε να κάνω τα εξής.

  • Θα έπρεπε να μάθω να γράφω.
  • Να γίνω καλός ομιλητής.
  • Να φτιάξω ένα blog.
  • Να ξεκινήσω να γράφω στο blog.
  • Να βρω τρόπους για να γίνω πάρα πολύ καλός στο να βοηθάω τους ανθρώπους να πετυχαίνουν τους στόχους τους.

Μέσα σε ένα μήνα το μόνο από όλα αυτά που έκανα, ήταν ότι έφτιαξα το blog. Τίποτα άλλο αξιόλογο. Διάβασα και έκανα μερικά μαθήματα για να μάθω να γράφω, βρήκα ένα club στο Κολωνάκι στο οποίο μαζεύονται άνθρωποι που θέλουν να γίνουν καλύτεροι ομιλητές, όμως δεν πήγα και δεν έγραψα ούτε ένα άρθρο.

Είχα πέσει πάλι στην παγίδα. Έβαλα μεγάλους στόχους, σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα και δεν επικεντρώθηκα στις μικρές καθημερινές συνήθειες. Πήγα να αλλάξω όλη μου τη ζωή σε ένα μήνα και τελικά δεν ήταν τόσο εύκολο. Παρεμπιπτόντως, το blog το έφτιαξα μια μέρα πριν γυρίσω στη δουλειά.

Αφού γύρισα στη δουλειά, σκέφτηκα το εξής. Ας ξεκινήσω να γράφω σιγά σιγά. Ένα άρθρο την ημέρα. Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο και δεν χρειάζεται να το δημοσιεύω κιόλας. Ας ξεκινήσω και να πηγαίνω σε εκείνο το club στο Κολωνάκι και βλέπουμε πως θα πάει. Από τις 15 Ιανουαρίου μέχρι και τις 15 Μάριου, είχα γράψει 60 άρθρα. Μου είχε γίνει πολύ πιο εύκολο. Σε εκείνο το club στο Κολωνάκι πάω ακόμα κάθε Τετάρτη και έχω γίνει πολύ καλύτερος ομιλητής.

Το πιο σημαντικό όμως μέσα σε όλο αυτό, ήταν πως τον Απρίλιο σταμάτησα από τη δουλειά μου γιατί ήξερα ακριβώς τι ήθελα να κάνω. Σιγά σιγά ενώθηκαν οι τελίτσες. Αυτό ήταν το μυστικό. Σιγά σιγά. Βήμα βήμα. Και όλα έρχονται στην ώρα τους.

Ξέρετε γιατί είναι πάρα πολύ δύσκολο να αλλάζουμε συνήθειες από τη μια μέρα στην άλλη; Γιατί ο εγκέφαλος μας χρειάζεται συνέπεια. Δεν του αρέσουν οι μεγάλες και γρήγορες αλλαγές.

Η πιο ισχυρή δύναμη στην ανθρώπινη προσωπικότητα, είναι η ανάγκη μας να μένουμε συνεπείς στο πως ορίζουμε και βλέπουμε τους εαυτούς μας.

Tony Robbins

Οπότε εμείς, θα μάθουμε πως να υιοθετούμε νέες συνήθειες και πως να αλλάζουμε τις κακές μας συνήθειες σιγά σιγά και σταθερά ώστε να δημιουργούμε μια μόνιμη αλλαγή προς το καλύτερο.

Είπα πριν λίγο πως ο εγκέφαλος μας δεν δέχεται τις μεγάλες αλλαγές από τη μια στιγμή στην άλλη, εκτός και αν έχει συνδέσει τις παλιές μας συμπεριφορές με αφόρητο πόνο. Γι’αυτό το λόγο εμείς θέλουμε να πάρουμε τον χρόνο μας και να στρώσουμε γερά θεμέλια πριν κάνουμε τις οριστικές αλλαγές. Ένας από τους κύριους λόγους που τα new years resolutions δεν λειτουργούν, είναι πως για να τα πετύχουμε πρέπει να κάνουμε τεράστιες αλλαγές πολύ πολύ γρήγορα. Το μυστικό είναι η υπομονή και η επιμονή. Δεν είναι εύκολο να αλλάξουμε συνήθειες, όμως είναι εφικτό και θα χρησιμοποιήσουμε τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε να το κάνουμε όσο το δυνατόν πιο εύκολο για εμάς και να σταματήσουμε να βάζουμε τρικλοποδιές στον εαυτό μας.

Η επιτυχία είναι το αποτέλεσμα των καθημερινών συνηθειών και όχι μιας ξαφνικής μεταμορφωτικής εμπειρίας.

James Clear

Σκεφτείτε πως έχετε μπροστά σας μια τεράστια σκάλα. Το λάθος που κάνουμε οι περισσότεροι, είναι πως προσπαθούμε να πηδήξουμε στην κορυφή αμέσως, αντί να ανέβουμε ένα ένα τα σκαλιά. Ξεκινώντας όμως να ανεβαίνουμε ένα ένα τα σκαλάκια, γινόμαστε καλύτεροι και η ταχύτητα μας προς την κορυφή όλο και αυξάνεται. Ξαφνικά ανεβαίνουμε δύο – δυο τα σκαλιά όλο και πιο γρήγορα. Και πριν το καταλάβουμε, βρισκόμαστε στην κορυφή της σκάλας. Στην αρχή μπορεί να μας φαινόταν Γολγοθάς, όμως ανεβαίνοντας αργά και σταθερά φτάσαμε στην κορυφή.

Πριν μιλήσουμε για τον τρόπο με τον οποίο θα αλλάξουμε τις συνήθειες μας, ας δούμε λίγο πως λειτουργούν οι συνήθειες. Όλες μας οι συνήθειες περνούν από 4 στάδια.

  1. Το ερέθισμα
  2. Την λαχτάρα
  3. Την αντίδραση
  4. Την ανταμοιβή
Η λούπα της συνήθειας.

Το ερέθισμα πυροδοτεί τον εγκέφαλο να ξεκινήσει μια συμπεριφορά. Αυτή η ένδειξη πυροδοτεί την λαχτάρα, η οποία είναι η κινητήριος δύναμη πίσω από κάθε συνήθεια. Μετά έρχεται η αντίδραση η οποία είναι η συμπεριφορά και τέλος η ανταμοιβή, ο στόχος κάθε συνήθειας.

Τα πρώτα δύο στάδια της συνήθειας, το ερέθισμα και η λαχτάρα, είναι η προβληματική φάση της συνήθειας. Το τρίτο και τέταρτο στάδιο της συνήθειας, είναι η φάση της επίλυσης.

Για παράδειγμα:

  1. Το ερέθισμα είναι πως είχαμε μια δύσκολη μέρα.
  2. Η λαχτάρα είναι πως νιώθουμε κουρασμένοι και θέλουμε να κάνουμε κάτι για να χαλαρώσουμε.
  3. Η αντίδραση μας είναι πως θα ανοίξουμε το ψυγείο και δεν θα αφήσουμε τίποτα όρθιο.
  4. Η ανταμοιβή είναι πως ικανοποίησαν την λαχτάρα μας και νιώθουμε ανακουφισμένοι.

Αυτό ήταν ένα απλό παράδειγμα, όμως ο μηχανισμός είναι ο ίδιος σε όλες τις συνήθειες μας. Είτε ανοίγουμε κάθε λίγο και λιγάκι τα social media γιατί βαριόμαστε είτε καπνίζουμε κάθε φορά που νιώθουμε πιεσμένοι. Ο μηχανισμός είναι ο ίδιος. Ερέθισμα, λαχτάρα, αντίδραση ανταμοιβή.

Όπως έχετε ήδη καταλάβει, για να μπορέσουμε να αλλάξουμε τις συνήθειες μας, πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που λειτουργούν αυτά τα 4 στάδια. Και αυτό ακριβώς θα κάνουμε. Θα χρησιμοποιήσουμε τους 4 νόμους του βιβλίου Atomic habits του James Clear.

Για να δημιουργήσουμε νέες καλές συνήθειες οι 4 νόμοι είναι:

  1. Κάνουμε το ερέθισμα εμφανές.
  2. Κάνουμε τη λαχτάρα ελκυστική
  3. Κάνουμε την αντίδραση εύκολη
  4. Κάνουμε την ανταμοιβή ικανοποιητική

Για να κόψουμε τις κακές συνήθειες οι 4 νόμοι είναι αντίστροφοι:

  1. Κάνουμε το ερέθισμα αόρατο.
  2. Κάνουμε τη λαχτάρα να μην είναι ελκυστική.
  3. Κάνουμε την αντίδραση δύσκολη.
  4. Κάνουμε την ανταμοιβή μη ικανοποιητική.

Ας ξεκινήσουμε δημιουργώντας νέες συνήθειες.

Οι καλές συνήθειες είναι το κλειδί της επιτυχίας. Οι κακές συνήθειες είναι η ξεκλείδωτο πόρτα προς την αποτυχία.

Og Mandino

Οι στόχοι μας είναι ο προορισμός. Οι καλές συνήθειες είναι το όχημα που θα μας πάει εκεί. Μπορούμε να αναπτύξουμε καλές συνήθειες όταν εμείς το επιλέξουμε και θα το κάνουμε χρησιμοποιώντας τους 4 νόμους που ανέφερα πιο πάνω. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν.

1. Κάνουμε το ερέθισμα εμφανές.

Όπως είπαμε πιο πάνω, το ερέθισμα είναι αυτό που πυροδοτεί τον εγκέφαλο μας να ξεκινήσει μια συμπεριφορά, οπότε αν θέλουμε να έχουμε συνεχώς καλές συμπεριφορές, πρέπει το ερέθισμα να είναι συνεχώς ορατό μπροστά μας.

Με απλά λόγια, αν θέλουμε να ξεκινήσουμε το διάβασμα, είναι καλό να βάζουμε το βιβλίο σε ένα εμφανές μέρος έτσι ώστε να το βλέπουμε συνέχεια. Αν θέλουμε να πίνουμε περισσότερο νερό, μπορούμε να αφήσουμε ένα μπουκαλάκι σχεδόν σε κάθε δωμάτιο. Αν θέλουμε να πηγαίνουμε για τρέξιμο, έχουμε έτοιμη τη φόρμα και τα αθλητικά μας σε τέτοιο σημείο ώστε να τραβάει την προσοχή μας.

Αυτό που θέλουμε να κάνουμε στην ουσία, είναι να βάζουμε τα ερεθίσματα για τις καλές συνήθειες μπροστά στα μάτια μας, ώστε να τις θυμόμαστε. Γιατί είναι αρκετά δύσκολο μέσα στην τρέλα της ημέρας, να είμαστε συνεχώς συνειδητοί στις πράξεις μας.

Ένας πολύς αποτελεσματικός και εύκολος τρόπος να το κάνουμε αυτό, είναι να βάζουμε υπενθύμιση στο κινητό μας. Για παράδειγμα μπορούμε να βάλουμε υπενθύμιση κάθε 2 ώρες, να πίνουμε 2 ποτήρια νερό ή να βάζουμε υπενθύμιση για μια συγκεκριμένη ώρα πως θα διαβάσουμε. Έτσι το ερέθισμα είναι πάντα εκεί, μαζί με την επιθυμητή αντίδραση.

2. Κάνουμε τη λαχτάρα ελκυστική.

Ένας από τους κύριους λόγους που έχουμε αναπτύξει κάποιες κακές συνήθειες, είναι πως τις έχουμε συσχετίσει με μεγάλη απόλαυση. Το να φάμε μια σοκολάτα οι περισσότεροι από εμάς το έχουμε συσχετίσει με απόλαυση για παράδειγμα. Οπότε αν υπάρχει σοκολάτα στο ψυγείο, που δημιουργηθεί η λαχτάρα, το πιθανότερο είναι πως θα την φάμε.

Αυτό λοιπόν θέλουμε να το κάνουμε με τις καλές συνήθειες. Θέλουμε να τις συνδυάσουμε με μεγάλη απόλαυση, έτσι ώστε να κάνουμε τη λαχτάρα πολύ ελκυστική. Για παράδειγμα, στους περισσότερους από εμάς δεν αρέσει να διαβάζουμε βιβλία, όμως αν κάτσουμε και σκεφτούμε πόσο καλύτεροι γινόμαστε διαβάζοντας βιβλία και αρχίσουμε σιγά σιγά να βλέπουμε τις διαφορές, τότε η λαχτάρα θα γίνει μεγαλύτερη.

Εφόσον έχουμε ακολουθήσει τον πρώτο νόμο και έχουμε κάνει το ερέθισμα εμφανές, μπορούμε τώρα να κάνουμε και τη λαχτάρα πιο μεγάλη. Δηλαδή, αφού είδαμε το βιβλίο ή αφού είδαμε την υπενθύμιση πως πρέπει να διαβάσουμε, μπορούμε να σκεφτούμε πόσο καλύτεροι γινόμαστε διαβάζοντας, κάνοντας έτσι τη λαχτάρα για διάβασμα μεγαλύτερη.

Η ίδια τακτική μπορεί να χρησιμοποιηθεί για οποιαδήποτε νέα συνήθεια. Αφού κάναμε το ερέθισμα εμφανές και μας τράβηξε την προσοχή, μπορούμε να σκεφτούμε πως αν συνεχίσουμε ακολουθώντας τη νέα μας συνήθεια θα γίνουμε καλύτεροι. Αυτό θα μας βοηθήσει να το κάνουμε.

3. Κάνουμε την αντίδραση εύκολη.

Για εμένα αυτό ήταν πάντα το πιο σημαντικό βήμα. Όταν ξεκίνησα να διαβάζω, είπα στον εαυτό μου πως δεν χρειάζεται να διαβάζω πολύ. Μια σελίδα είναι αρκετή, αρκεί να διαβάζω κάθε μέρα. Το ίδιο και με τον διαλογισμό. Είπα πως δεν χρειάζεται να κάνω 10 λεπτά διαλογισμό την ημέρα στην αρχή. Ας κάνω μόνο 1 λεπτό την ημέρα.

Έτσι το κάνουμε εύκολο για τον εαυτό μας. Είναι διαφορετικό να πούμε πως έχουμε 2 ώρες διάβασμα απο το να πούμε πως πρέπει να διαβάσουμε μόνο μια σελίδα. Το πρώτο μας φαίνεται Γολγοθάς ενώ το δεύτερο ευκολάκι. Τι είναι μια σελίδα άλλωστε; Ένα, δύο λεπτά; Τίποτα. Έτσι μας είναι πολύ πιο εύκολο να δεσμευτούμε.

Το μυστικό εδώ είναι το εξής. Πώς κάνοντας μια πράξη κάθε μέρα, ακόμα και αν αυτή είναι μικρή, ενισχύουμε τη νευρική οδό στον εγκέφαλο μας μέχρι αυτή να γίνει τόσο ισχυρή που να είναι πολύ δύσκολο πλέον να σπάσει. Και όχι μόνο αυτό, αλλά εφόσον το κάνουμε πολύ εύκολο στον εαυτό μας να προβούμε στην επιθυμητή συμπεριφορά, δύσκολα θα μένουμε μόνο στη μια σελίδα. Από την στιγμή που ξεκινήσουμε να διαβάζουμε θα διαβάσουμε παραπάνω.

Χρησιμοποίησα το παράδειγμα του διαβάσματος γιατί ήταν κάτι που με δυσκόλεψε ιδιαίτερα. Για εσάς μπορεί να είναι κάτι άλλο. Μπορεί να θέλετε να ξεκινήσετε το τρέξιμο. Αν είναι έτσι, δεσμευτείτε πως κάθε μέρα θα τρέχετε μόνο ένα τετράγωνο. Αν έχετε όρεξη να τρέξετε παραπάνω, κανένα πρόβλημα, όμως κάντε το όσο το δυνατόν πιο εύκολο για τον εαυτό σας. Το ίδιο φυσικά ισχύει για οποιαδήποτε συνήθεια θέλετε να ξεκινήσετε.

Ξεκινήστε κάνοντας 1 push up.

Ξεκινήστε διαβάζοντας 1 σελίδα.

Ξεκινήστε τρέχοντας μόνο ένα τετράγωνο.

Δεν χρειάζεται να ξεκινήσετε από κάτω μεγάλο.

Απλά ξεκινήστε.

4. Κάντε την ανταμοιβή πολύ ικανοποιητική.

Ο μόνος λόγος που επαναλαμβάνουμε κάποιες συμπεριφορές, είναι επειδή μας αρέσουν. Οπότε πρέπει να μας αρέσουν οι νέες συμπεριφορές μας, έτσι ώστε να τις επαναλάβουμε. Το κακό με τις καλές συνήθειες, είναι πως συνήθως βλέπουμε τα αποτελέσματα τους με την πάροδο του χρόνου. Όχι αμέσως.

Αν για παράδειγμα διαβάσουμε 10 σελίδες, δεν θα δούμε και τεράστια διαφορά στη ζωή μας. Αν όμως διαβάσουμε 10 βιβλία, θα δούμε τεράστια διαφορά στη ζωή μας και στον τρόπο σκέψης μας. Αν πάμε γυμναστήριο για μια εβδομάδα, δεν θα υπάρξει και μεγάλη διαφορά στο σώμα μας, εκτός του ότι θα πονάμε πολύ και θα είμαστε πιασμένοι. Αν συνεχίσουμε να πηγαίνουμε για 6 μήνες με ένα χρόνο όμως, θα δούμε πολύ μεγάλη διαφορά.

Αυτό που θέλω να πω, είναι πως οι περισσότερες από τις καλές συνήθειες, χρειάζονται αρκετό καιρό για να δούμε τα ικανοποιητικά αποτελέσματα τους. Σε αντίθεση από τις κακές, στις οποίες βλέπουμε τα αποτελέσματα τους σχεδόν αμέσως.

Γι’αυτό το λόγο, πρέπει να κάνουμε τις νέες θετικές μας συνήθειες όσο το δυνατόν πιο ικανοποιητικές γίνεται. Μερικοί τρόποι για να το πετύχουμε αυτό είναι οι εξής:

  1. Παίρνουμε ένα ημερολόγιο και κάθε φορά που κάνουμε τη νέα θετική μας συνήθεια, βάζουμε σε αυτή τη μέρα ένα ✔. Έτσι μετράμε την πρόοδο μας και κάθε φορά που το κάνουμε, νιώθουμε άμεση ικανοποίηση. Επίσης δημιουργούμε μια αλυσίδα από πετυχημένες μέρες την οποία δεν θέλουμε να σπάσουμε.
  2. Συγχαίρουμε τον εαυτό μας κάθε φορά που κάνουμε τη νέα θετική μας συνήθεια. Αφιερώνουμε. μισό λεπτό, για να νιώσουμε καλά, να νιώσουμε περήφανοι.
  3. Ζητάμε από τους κοντινούς μας ανθρώπους να μας ενισχύουν, λέγοντας μας ένα μπράβο κάθε φορά που κάνουμε τη νέα θετική μας συνήθεια.
  4. Σκεφτόμαστε πως κάθε φορά που κάνουμε τη νέα θετική μας συνήθεια, βρισκόμαστε ένα βήμα πιο κοντά στον στόχο μας.
  5. Επιβραβεύουμε τον εαυτό μας με κάτι το οποίο μας αρέσει, όμως δεν έχει αρνητικό αντίκτυπο στην προσπάθεια μας.

Ήρθε η ώρα να δούμε πως θα κόψουμε τις κακές μας συνήθειες.

Οι κακές συνήθειες δεν εξαφανίζονται δια μαγείας μέσα σε μια μέρα.

Είναι μια διαδικασία που πρέπει να κάνουμε εμείς.

Abigail Van Buren

Αν το να δημιουργήσουμε νέες καλές και ενδυναμωτικες συνήθειες είναι λιγάκι δύσκολο, το να κόψουμε τις παλιές κακές μας συνήθειες είναι αρκετά δύσκολο. Πολλές φορές προσπαθούμε να το κάνουμε με τη δύναμη της θέλησης, όμως 9 φορές στις 10, αυτή δεν είναι αρκετή. Μπορεί να ακολουθήσουμε την απόφαση μας για λίγες μέρες, αλλά δύσκολα να συνεχίσουμε για περισσότερο αν δεν έχουμε ένα καλό σύστημα. Επειδή στην τελική, αυτό που παίζει καθοριστικό ρόλο είναι το σύστημα που ακολουθούμε μέρα με τη μέρα. Ας ακολουθήσουμε λοιπόν τους 4 νόμους για το κόψιμο κακών συνηθειών, ώστε να δημιουργήσουμε ένα σύστημα που να μας βοηθάει.

1.Κάνουμε το ερέθισμα αόρατο.

Είναι πολύ απλό. Αν θέλουμε να σταματήσουμε να βλέπουμε πολλές ώρες τηλεόραση, κρύβουμε το τηλεκοντρόλ. Αν θέλουμε να μειώσουμε τον χρόνο που περνάμε στο κινητό μας, αφήνουμε το κινητό μας στο δίπλα δωμάτιο. Με αυτό τον τρόπο καταφέρνουμε να κάνουμε το ερέθισμα αόρατο.

Κάντε τις εξής ερωτήσεις στον εαυτό σας:

  • Ποια είναι η συνήθεια ή η συμπεριφορά την οποία θέλω να κόψω;
  • Ποιο είναι το ερέθισμα που την πυροδοτεί;
  • Πώς μπορώ να κάνω αυτό το ερέθισμα αόρατο;
  • Υπάρχει μόνο ένα ερέθισμα ή είναι παραπάνω;

Αφού απαντήσετε σε αυτές τις ερωτήσεις, θα έχετε περισσότερη σαφήνεια ως προς το τι πυροδοτεί τις κακές συνήθειες σας και θα μπορείτε να το εξαφανίσετε πιο εύκολα.

2. Κάνουμε τη λαχτάρα μη ελκυστική.

Όπως με τις καλές συνήθειες, θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε την απόλαυση για να τις ενισχύσουμε, έτσι με τις κακές συνήθειες θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τον πόνο ώστε να τις αποδυναμώσουμε. Θυμάστε που σας είπα πριν, πως ο πατέρας μου έκοψε το τσιγάρο μέσα σε μια μέρα ενώ ήταν καπνιστής 40 χρόνια; Το κατάφερε επειδή συσχέτισε απίστευτο πόνο με την συνήθεια του να καπνίζει.Το ίδιο λοιπόν πρέπει να κάνουμε και εμείς.

Αυτή την στιγμή, έχουμε συνδέσει τις κακές μας συνήθειες με κάποιου είδους απόλαυση. Για παράδειγμα, το να φάμε μια σοκολάτα μας κάνει και νιώθουμε καλά εκείνη την στιγμή, ακόμα και αν μετά το μετανιώνουμε. Το να δουμε δυο και τρεις ώρες τηλεόραση, μας χαλαρώνει. Παρόλο που δεν μας κάνει και τόσο καλό. Αν το καλοσκεφτείτε λοιπόν, όλες μας οι κακές συνήθειες και συμπεριφορές έχουν μια θετική πρόθεση, γι’αυτό και συνεχίζουμε και τις κάνουμε.

Αν λοιπόν θέλουμε να τις κόψουμε, πρέπει να τις συσχετίσουμε με πόνο. Ορίστε μερικές ερωτήσεις που μπορούν να σας βοηθήσουν να τα καταφέρετε:

  1. Ποια θετική πρόθεση υπάρχει πίσω από την κακή μου συνήθεια;
  2. Ισχύει πως αυτή η θετική πρόθεση εκπληρώνεται ή είναι στην φαντασία μου; (Για παράδειγμα, όντως η σοκολάτα με ανακουφιζει;)
  3. Πώς μπορώ να εκπληρώνω αυτή την θετική πρόθεση χωρίς αυτή την κακή μου συνήθεια;
  4. Τι κακό μου έχει προκαλέσει στο παρελθόν;
  5. Τι κακό μου προκαλεί στο παρόν;
  6. Τι κακό θα προκαλέσει στο μέλλον αν το συνεχίσω;
  7. Τι κακό προκαλεί στους γύρω μου;
  8. Αξίζει να την συνεχίσω;

Οι απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις θα σας δώσει την σαφήνεια που χρειάζεστε για να αποφασίσετε αν πρέπει να κόψετε την κακή σας συνήθεια. Και τώρα πάμε στο νομό νο3.

3. Κάνουμε την αντίδραση πάρα πολύ δύσκολη.

Οπως είπαμε στον πρώτο νόμο, ο καλύτερος τρόπος είναι να κάνουμε το ερέθισμα αόρατο. Μερικές φορές όμως, αυτό απλά δεν γίνεται. Για παράδειγμα όταν τρώμε φαγητά που δεν πρέπει, όπως σοκολάτες, πατατάκια και ούτω καθεξής, το ερέθισμα είναι η πείνα ή η βαρεμάρα και αυτά τα ερεθίσματα είναι δύσκολο να τα εξαφανίσουμε.

Εδω λοιπόν, μπαίνει ο τρίτος νόμος σε εφαρμογή, που είναι να κάνουμε την αντίδραση πάρα πολύ δύσκολη. Για παράδειγμα, όταν πάμε στο supermarket, δεν αγοράζουμε σοκολάτες, πατατάκια και οτιδήποτε άλλο θέλουμε να κόψουμε. Με αυτό τον τρόπο, κάνουμε την αντίδραση, που στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι να φάμε σοκολάτα πάρα πολύ δύσκολη. Γιατί πρέπει να βγούμε από το σπίτι και να πάμε να αγοράσουμε και συνήθως αυτό από μόνο του είναι αρκετά επίπονο.

Το ίδιο ισχύει και με άλλες κακές συνήθειες, όπως το να βλέπουμε τηλεόραση ή να περνάμε πολύ χρόνο στα social media. Αν πούμε σε κάποιον άλλο μέσα στο σπίτι να κρύψει το τηλεκοντρόλ της τηλεόρασης ή αν σβήσουμε από το κινητό μας τα social media, το κάνουμε πολύ δύσκολο πλέον στον εαυτό μας να πέσουμε ξανά στις κακές μας συνήθειες.

Κάντε τις εξής ερωτήσεις στον εαυτό σας:

  • Πώς μπορώ να κάνω πολύ δύσκολη την αντίδραση στην συνήθεια που θέλω να αλλάξω;
  • Ποιος μπορεί να με βοηθήσει σε αυτό;

Βρείτε όσους περισσότερους τρόπους και συμμάχους μπορείτε σε αυτή σας την προσπάθεια, καθώς δεν είναι εύκολη.

4. Κάνουμε την ανταμοιβή μη ικανοποιητική.

Ότι επιβραβεύεται, επαναλαμβάνεται και ότι τιμωρείται, αποφεύγεται. Συνεπώς, θέλουμε να βάλουμε κάποιου είδους τιμωρία στις συμπεριφορές που δεν θέλουμε να επαναλαμβάνονται. Αυτό μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους και η εμπειρία λέει πως δουλεύει για τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά.

Στην δική μου περίπτωση για παράδειγμα, αυτό που δουλεύει είναι να βάλω στον εαυτό μου μια τιμωρία και να ζητήσω από κάποιον να με κρατήσει υπόλογο. Όταν ήθελα να μειώσω τον χρόνο που περνούσα στο κινητό, κατέβασα μια εφαρμογή που καταγράφει πόσο χρόνο και που τον σπαταλούσα κάθε μέρα και αν ήταν πάνω από μια ώρα την ημέρα, έπρεπε να τρέξω 10 χιλιόμετρα. Κάτι το οποίο δεν μου αρέσει. Και για αυτό ήταν υπεύθυνη η κοπέλα μου. Κάθε βράδυ τσέκαρε το κινητό μου και με ανάγκαζε να τα τρέξω αν ξεπερνούσα τη μια ώρα.

Είναι λίγο τραβηγμένο, αλλά λειτουργεί. Θέλουμε να κάνουμε την τιμωρία πιο μεγάλη από την ανταμοιβή. Ειμαι σίγουρος πως ο καθένας σας μπορεί να βρει κάποιον τρόπο που να του ταιριάζει καλύτερα.

Το κίνητρο είναι αυτό που σε βοηθά να ξεκινήσεις, όμως οι συνήθειες είναι αυτές που σε βοηθούν να συνεχίσεις.

Καλώς ή κακώς, χρειαζόμαστε τις καλές συνήθειες. Είναι αυτές που θα μας βοηθήσουν να πετύχουμε τους μεγάλους μας στόχους, ενώ ταυτόχρονα θα υπάρχει και μια ισορροπία στη ζωή μας.

Δεν είναι εύκολο να αλλάξουμε συνήθειες από τη μια μέρα στην άλλη. Θέλει προσπάθεια και πειθαρχεία, μέχρι να φτάσουμε σε εκείνο το σημείο που η προσπάθεια σταματά και η συμπεριφορά απλώς γίνεται συνήθεια. Έπειτα χρειαζόμαστε πειθαρχεία ώστε να κρατήσουμε τις καλές μας συνήθειες και να μείνουμε μακρυά από τις κακές.

About the author

Παναγιώτης Φάσσας

Millenial Success Coach
-Master Practitioner νευρογλωσσικού προγραμματισμού
-Strategic Intervention, Tony Robbins/Cloe Madanes training
-High Performance Coaching
-Inspiring Leadership though emotional intelligence
-The alchemy of symbols/ Carl Jung deep psychology
-The big 5 personality course
-General Semantics
-Advanced behavioral and body language course

View all posts

Αφήστε μια απάντηση