Ντοπαμίνη. Τι είναι και γιατί είναι τόσο σημαντική;

Ντοπαμίνη. Τι είναι και γιατί είναι τόσο σημαντική;

Ζούμε σε μια εποχή που οι πληροφορίες στο ίντερνετ είναι αμέτρητες και δυστυχώς πάρα πολλές από αυτές δεν είναι έγκυρες. Γι’αυτό το λόγο είμαι σχεδόν σίγουρος πως έχεις ακούσει ή έχεις δει κάπου τη λέξη ντοπαμίνη.

Τι είναι όμως η ντοπαμίνη; Σήμερα το πρωί πριν ξεκινήσω να γράψω αυτό το άρθρο ρώτησα δύο ανθρώπους που ήταν μαζί μου και η απαντήσεις ήταν οι εξής:

  1. Η ντοπαμίνη είναι αυτό που παίρνουν οι αθλητές και φουσκώνουν.
  2. Η ντοπαμίνη είναι η ορμόνη που δίνουν στα άλογα πριν τον αγώνα.

Καμία σχέση. Δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο;

Τι είναι λοιπόν η ντοπαμίνη;

Η ντοπαμίνη είναι νευροδιαβιβαστής που κυκλοφορεί στον εγκέφαλο μέσω των νευρώνων και εμπλέκεται σε πολλές λειτουργίες, όπως το κίνητρο, η μνήμη, η ανταμοιβή, η προσοχή και η κίνηση του σώματος μας.

Όταν ο εγκέφαλος μας απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες ντοπαμίνης δημιουργούνται αισθήματα χαράς, ευχαρίστησης και ανταμοιβής τα οποία μας παρακινούν να επαναλάβουμε συγκεκριμένες συμπεριφορές. Καλά το καταλάβατε. Η ντοπαμίνη παίζει μεγάλο ρόλο στις συνήθειες και τους εθισμούς.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος περιέχει πολλές διασυνδεδεμένες δομές που μας επιτρέπουν να αισθανόμαστε ευχαρίστηση. Μια από αυτές είναι η κοιλιακή περιοχή τμηματοποίησης. Όταν νιώθουμε ευχαρίστηση, οι νευρώνες σε αυτή την περιοχή απελευθερώνουν ντοπαμίνη στην αμυγδαλή, το κομμάτι του εγκεφάλου που ελέγχει τα συναισθήματα μας.

Η ντοπαμίνη απελευθερώνεται επίσης και στο ραχιαίο ραβδωτό σώμα, που είναι υπεύθυνο για την εκμάθηση των συνηθειών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, πως αν φάμε ένα πεντανόστιμο κομμάτι cheesecake θα το απολαύσουμε και θα θέλουμε να το φάμε ξανά και ξανά. Ο ίδιος μηχανισμός ισχύει και για τις περισσότερες συμπεριφορές που μας προκαλούν το αίσθημα της ευχαρίστησης. Η ντοπαμίνη λοιπόν είναι ο νευροδιαβιβαστής που μας παρακινεί να ψάξουμε την ευχαρίστηση.

Γιατί όμως μας ενδιαφέρει τόσο πολύ να μάθουμε για την ντοπαμίνη; Για δύο λόγους.

  1. Η έλλειψη ντοπαμίνης μας επηρεάζει πολύ αρνητικά (θα το αναλύσουμε παρακάτω).
  2. Κάποιες μικρές καθημερινές μας συνήθειες που δεν μας ωφελούν κάπου, καταναλώνουν τις ποσότητες ντοπαμίνης του εγκεφάλου που οδηγεί στην έλλειψη ντοπαμίνης.

Πώς μας επηρεάζει η έλλειψη ντοπαμίνης;

Η έλλειψη ντοπαμίνης στον εγκέφαλο μπορεί να οδηγήσει στα παρακάτω:

  • Έλλειψη κινήτρου
  • Απάθεια
  • Βαρεμάρα
  • Αίσθηση κούρασης
  • Εθισμούς
  • Κατάθλιψη
  • Τρέμουλο
  • Εναλλαγές διάθεσης

Ποιες συνήθειες μας οδηγούν σε έλλειψη ντοπαμίνης;

  • Ναρκωτικά
  • Αλκοόλ
  • Φαγητά με πολλά λιπαρά και ζάχαρη
  • Ταινίες ερωτικού περιεχομένου (αυνανισμός)
  • Video games
  • Τηλεόραση
  • Social media και ειδοποιήσεις στο κινητό μας
  • Κάπνισμα
  • Άγχος
  • Μεγάλες δόσεις καφεΐνης

Τι σημαίνει αυτό;

Αυτό σημαίνει πως οι συμπεριφορές της παραπάνω λίστας απελευθερώνουν μεγάλες ποσότητες ντοπαμίνης στον εγκέφαλο μας με αποτέλεσμα να αδυνατεί ο οργανισμός μας να παράγει άλλη. (Αν μπορούμε να το πούμε έτσι). Ως αποτέλεσμα δυσκολευόμαστε να βρούμε το κίνητρο και τον ενθουσιασμό για άλλα πιο σημαντικά πράγματα.

Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε;

Υπάρχουν αρκετοί φυσικοί τρόποι για να αυξήσουμε τα επίπεδα ντοπαμίνης στον οργανισμό μας όμως πριν μιλήσουμε για αυτούς, θεωρώ πως είναι καλό να μειώσουμε ή ακόμα και να σταματήσουμε εντελώς κάποιες από τις παραπάνω συμπεριφορές.

  • Τα Social media και η χρήση του κινητού τηλεφώνου είναι ένας από τους μεγαλύτερους εθισμούς της εποχής μας. Καλό είναι να απενεργοποιήσουμε όλες τις ειδοποιήσεις από το κινητό μας και να το ελέγχουμε μια με δύο φορές την ημέρα.
  • Οι ταινίες ερωτικού περιεχομένου αποτελούν άλλον ένα μεγάλο εθισμό της εποχής μας. Η πορνογραφία επηρεάζει αρνητικά τον εγκέφαλο μας με πολλούς τρόπους (Θα το αναλύσουμε σε άλλο άρθρο.)
  • Δεν νομίζω πως πρέπει να προτείνω κάτι για τη χρήση αλκοόλ, ναρκωτικών αλλά και το κάπνισμα. Τα ξέρετε ήδη.

Πώς μπορούμε να αυξήσουμε φυσικά τα επίπεδα ντοπαμίνης

Γυμναστική

Η γυμναστική εκτοξεύει τα επίπεδα ντοπαμίνης στον εγκέφαλό μας. Το ίδιο συμβαίνει και με τη σεροτονίνη, αλλά και άλλες ενδορφίνες του οργανισμού μας. Η τακτική άσκηση προλαμβάνει την εμφάνιση κατάθλιψης, μειώνει το στρες και ενδυναμώνει το νου μας, ακριβώς στο βαθμό που ενδυναμώνει και το σώμα μας.

Φτιάξτε μια λίστα και διαγράψτε όσα επιτυγχάνετε/ολοκληρώνετε

Ο εγκέφαλος απελευθερώνει λίγη ντοπαμίνη κάθε φορά που εσείς ολοκληρώνετε κάτι επιτυχώς- ασχέτως του πόσο μεγάλο ή μικρό είναι αυτό. Για να ανεβάσετε αυτά τα επίπεδα, σπάστε, διαχωρίστε τις μεγάλες και πολύπλοκες εργασίες σε μικρότερα μέρη και διαγράψτε τα ένα προς ένα. Αυτή η συνήθεια έχει επίσης την τάση να σας κινητοποιεί να συνεχίζετε και ξεμπερδεύει το πνευματικό χάος στο νου σας.

Τροφές που ενισχύουν τα επίπεδα ντοπαμίνης

Η τυροσίνη, βασικό αμινοξύ του οργανισμού μας, είναι πρόδρομη ουσία της ντοπαμίνης. Η κατανάλωση τροφών λοιπόν, που περιέχουν τυροσίνη μπορεί να αυξήσει με φυσικό τρόπο τα επίπεδα της ντοπαμίνης σας. Τέτοιες τροφές είναι:

• Αυγά
• Πράσινο τσάι
• Γάλα
• Καρπούζι
• Καφές

• Αμύγδαλα
• Μπανάνες
• Σοκολάτα υγείας
• Γιαούρτι

Μειώστε τους λιποπολυσακχαρίτες σας

Είναι μια μεγάλη λέξη, αλλά στην ουσία πρόκειται για μια απλή ενδοτοξίνη που κάνει το ανοσοποιητικό σας σύστημα αναποτελεσματικό και επίσης αναστέλλει την παραγωγή ντοπαμίνης. Καταναλώνοντας τροφές που προστατεύουν το εντερικό σας σύστημα, όπως γιαούρτι, κεφίρ, κιμτσί και γενικά η πρόσληψη προβιοτικών, μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα των λιποπολυσακχαριτών σας και να επιτρέψουν στη ντοπαμίνη να παράγεται με ομαλούς ρυθμούς.

Αποτοξίνωση

Η αποτοξίνωση είναι επίσης ζωτικής σημασίας. Η συσσώρευση πολλών τοξινών στον οργανισμό σας μπορεί να εμποδίσει την παραγωγή ντοπαμίνης. Υπάρχουν μυριάδες τρόποι να αποτοξινωθείτε, από την κατανάλωση πράσινων χυμών, μέχρι τα χάπια ενεργού άνθρακα. Όσο λιγότερες τοξίνες έχετε, τόσο πιο εύκολα ανεβάζετε τα επίπεδα ντοπαμίνης σας.

Ακούστε εμψυχωτική μουσική

Ένας από τους ευκολότερους και συντομότερους τρόπους να προκαλέσετε μια ωφέλιμη έκρηξη ντοπαμίνης στον εγκέφαλο είναι μέσω της μουσικής. Η μουσική προκαλεί εκείνες τις «κορυφαίες συναισθηματικές στιγμές», κάνοντάς σας να ανατριχιάζετε. Είναι δοκιμασμένη από την παλαιολιθική εποχή, οπότε και ισχύει!

Γίνετε δημιουργικοί

Δεν έχει σημασία το πώς θα εκφράσετε τη δημιουργικότητά σας· αν θα είναι μέσω της χειροτεχνίας, της μουσικής ή οποιοδήποτε άλλου μέσου. Κάθε δημιουργική δραστηριότητα αυξάνει τα επίπεδα της ντοπαμίνης. Χορέψτε, παρακολουθήστε μαθήματα σκιτσογραφίας, γράψτε ένα ποίημα, μαγειρέψτε κάτι καινούριο ή απλά προσπαθήστε να επιδιορθώσετε κάποια σπασμένη συσκευή στο σπίτι σας και θα ανταμειφθείτε άμεσα με υψηλότερα επίπεδα ντοπαμίνης.

Ξεκινήστε μια θετική συμπεριφορά

Αυτή η συμπεριφορά δεν προκαλεί μόνο άμεσα ενίσχυση της ντοπαμίνης σας, αλλά επίσης αποτελεί τη βάση για τη δημιουργία μόνιμων, θετικών συνηθειών. Επαναλάβετε αυτή τη θετική συμπεριφορά και θα δείτε ότι μόνο πλεονεκτήματα μπορεί να αποφέρει στην καθημερινότητά σας.

Συμπληρώματα

Δοκιμάστε:
• L-θεανίνη, που ενισχύει διάφορους νευροδιαβιβαστές στον εγκέφαλο, συμπεριλαμβανομένης της ντοπαμίνης. Το πράσινο τσάι αποτελεί πλούσια πηγή αυτού του αμινοξέος.
• κουρκουμίνη που βρίσκουμε στον κουρκουμά και αυξάνει έμμεσα την ντοπαμίνη στον εγκέφαλο.
• N-ακετυλο-L-τυροσίνη, που πρόκειται για συστατικό στοιχείο της ντοπαμίνης, οπότε η πρόσληψη μιας μέτριας δόσης στηρίζει την παραγωγή ντοπαμίνης στον εγκέφαλο.

Διαλογισμός και Yoga

Ο διαλογισμός και η yoga μπορούν αποτελεσματικά να μεταβάλλουν τους μηχανισμούς του εγκεφάλου που επιτρέπουν συχνότερες εκρήξεις ντοπαμίνης. Ένας από τους λόγους αυτής της μεσολάβησης είναι ο έλεγχος του στρες και συνήθως νιώθουμε καλά εξαιτίας της αύξησης του GABA και της ντοπαμίνης. Ο διαλογισμός επίσης μας απελευθερώνει από τα συνηθισμένα νευρωνικά μονοπάτια που μπλοκάρουν την απελευθέρωση ντοπαμίνης και άλλων νευροδιαβιβαστών της χαράς.

Πηγές: psycologytoday.com, healthline.com, enallaktikidrasi.com

Βιβλία: The compass of pleasure by David J. Linden, Meet your happy chemicals by Loretta Grazianno Breuning

Παναγιώτης Φάσσας

•Yachting Captain •Psychology student •Stategic intervention student at RMT usa •Toastmaster •Blogger •Bookaholic

Αφήστε μια απάντηση